بررسی تأثیرات دینداری بر رفتار شهروندی سازمانی

چكيده: دين يكي از عوامل مهم شكل دهنده به ارزش ها و باورهاي بسياري از انسان ها در
جوامع مختلف است و اثرات غيرقابل انكاري بر رفتار انسان ها دارد. اين اثرات در محيط كاري
سازمان ها نيز نمود مي يابد. در اين مقاله به بررسي تأثيرات مستقيم و غيرمستقيم دينداري بر
يكي از ابعاد مهم رفتار سازماني؛ يعني رفتار شهروندي سازماني، پرداخته شده است. بدينمنظور
متغيرهاي رضايت شغلي، تعهد سازماني و عاطفه مثبت نيز به منزله ي متغيرهاي واسطه
شناسايي شده، مورد بررسي قرار گرفت هاند. مدل يابي معادلات ساختاري روي داده هاي حاصل از
124 پرسشنامه گرداوري شده از مديران فعال در بخش ارتباطات و مخابرات شهر تبريز، نشان
مي دهد، دينداري اثر مثبت مستقيم بر رفتار شهروندي سازماني ندارد؛ ولي اثر مثبت دينداري بر
رضايت شغلي، تعهد سازماني و عاطفه مثبت به تأئيد رسيد . از سوي ديگر، اثر مثبت تعهد
سازماني بر رفتار شهروندي سازماني نيز مشاهده شد. در نتيجه، هرچند دينداري اثر مستقيم بر
رفتار شهروندي سازماني ندارد، ولي به طور غيرمستقيم و از طريق تعهد سازماني بر آن اثرگذار
است.

ادامه نوشته

خلاقيت و نوآوري: تعريف، مفاهيم و مديريت آن

چكيده

اين قسمت به تشريح مفاهيم و مباني خلاقيت و نوآوري مي‌پردازد. تعاريف مختلفي از خلاقيت ارائه مي‌شوند و از ديدگاه روانشناسي و سازماني مورد بررسي قرار مي گيرند. سپس موضوع نوآوري و خلاقيت و ارتباط آن با بهسازي نيروي انساني شرح داده مي‌شود. ارتباط خلاقيت و نوآوري، تأثير ساختار بر نوآوري، تأثير فرهنگ سازماني بر نوآوري، تأثير متغيرهاي منابع انساني بر نوآوري از ديگر مباحث اين بخش هستند. ويژگي‌هاي افراد خلاق، فرصت‌هاي خلاقيت، نقش و اهميت خلاقيت و نوآوري از جنبه فردي و سازماني، ويژگي‌هاي سازمان‌هاي خلاق، مديريت خلاقيت، تكنيك‌هاي توسعه خلاقيت گروهي شامل طوفان فكري، شش كلاه تفكر، گردش تخيلي، تفكر موازي و ارتباط اجباري نيز مورد بررسي قرار خواهند گرفت.

ادامه نوشته

اصول و راهبردهای برنامه ریزی منطقه ای

اصول و ضوابط یک برنامه کامل منطقه ای
یک برنامه موقعی بهینه و ثمر بخش خواهد بود که بینانه و در عمل قابل اجرا باشد و در رسیدن به اهداف آن سهل الوصول باشد. بنابراین اصول و ضوابط ریز باید در یک برنامه مطلوب وجود داشته باشد:
• مکان تنظیم برنامه و مفید بودن آن
• آگاهی از اهداف برنامه و رعایت سلسله مراتب فرآیند در آن
• واقعیت گرایی برنامه
• ثبات و قابل انعطاف بودن برنامه
• تناسب موضوع، زمان و مکان برنامه
• کارایی برنامه – کنترل برنامه – هماهنگی برنامه مشخص در ارتباط با محدوده سیستم برنامه

راهبردهای برنامه ریزی منطقه ای
هدف های برنامه ریزی منطقه ای از درون منطقه نشات گرفته می شود، اما راهبردهای برنامه ریزی منطقه ای در ارتباط با برنامه های ملی تعیین می گردند. بنابراین تعادل برنامه ریزی و روابط بین مناطق گوناگون باید در مقیاس برنامه ملی مشخص گردد بدین ترتیب راهبردهای برنامه ریزی منطقه ای ملاک عمل قرار می گیرند شرح زیر عنوان می گردد:
• راهبرد قطب رشد و مراکز رشد
• راهبرد شهرهای کوچک و میانی
• راهبرد شهرهای جدید
• راهبرد توسعه مناطق عقب مانده
• راهبرد تشخیص منابع
• راهبرد برتریی های نسبی
• راهبرد تعادل بخش به سازمان قضایی کشور
• راهبرد ایجاد عدم تمرکز در تصمیم گیریها برپویژه در زمینه توسعه منطقه ای
• راهبرد جذب تکنولوژی و سرمایه گزاریهای خارجی
• راهبرد توسعه صنعت توریسم و بارتاب فضایی آن
• راهبرد رعایت مسایل زیست محیطی و دست یابی به توسعه پایدار در سرزمین

مديريت مشارکتي و نظام پيشنهادها

1. مديريت مشارکتي در سازمانها

2.مشارکت گام برتر مديران

3. نظام پيشنهادها، ابزار مديريت مشاركتي

4. اجراي نظام پيشنهادهاي كاركنان در سازمان‌هاي دولتي

ادامه نوشته

نقش فرهنگ سازماني در پيشگيري از بروز فساد اداري

چكيده: موضوع فساد اداري از جمله معضلاتي است كه تقريباً تمامي جوامع به طور كم و بيش
با آن مواجه مي باشند. امروزه در زمينه مبارزه با فساد اداري، بيشتر تأكيد بر روي رويكردهايي
است كه بر پيشگيري از بروز چنين پديده اي تمركز مي كند . اين پژوهش به بررسي نقش
فرهنگ سازماني، به عنوان يكي از عوامل پيشگيرانه در كاهش فساد اداري پرداخته است .
پژوهش حاضر از جنبه هدف كاربردي و نيز توسعه اي و از نظر ماهيت توصيفي پيمايشي است .
يافته هاي تحقيق كه حاصل جمع آوري اطلاعات از يك نمونه 373 نفري از متخصصين اداري
است، حاكي از رابطه معناداري بين شاخص هاي فرهنگ و پايين آمدن فساد اداري است .
پيشنهاد اصلي اين تحقيق اولويت دادن به رويكرد فرهنگي و ساختاري در كنار رويكردهاي
رايج انضباطي بوده است. از جمله مؤلفه هاي فرهنگي مؤثر بر فساد اداري به ترتيب اولويت
عبارتند از: ارزش هاي سازماني، جامعه پذيري و هويت بخشي، كنترل رفتار، ارزش ه اي فردي،
ارزش هاي بنيادين و شيوه هاي انگيزشي. در نهايت مدلي مناسب درزمينه مؤلفه ه اي فرهنگي
مؤثر بركاهش فساد اداري ارائه گرديده است.

ادامه نوشته

سير تحول تئوريهاي مديريت؛ تئوريهاي کلاسيک

۱- طبقه بندي تئوريهاي سازمان و مديريت

در نگرش تاريخي به موضوع سازمان و مديريت دسته‌بنديهاي مختلفي پيرامون مکاتب مختلف و نظريه هاي هر مکتب ارائه شده است. برخي از اين طبقه‌بنديهاي انجم گرفته در زير به صورت خلاصه ارائه شده است:

ادامه نوشته

مدیریت دانش چیست؟

از اواخر دهه 90، مديريت دانش به عنوان روش نوين مديريتي، بحث داغ متون مديريت و ديگر حوزه‌هاي وابسته بود. اين روش، در واقع تكامل ديگر روش‌هاي مديريتي است، نه چيزي كه ناگهان كشف شده باشد و بتواند طي شش ماه در سازمان پياده شود. سازمان‌هاي موفق، دريافته‌اند كه دانش، مهمترين دارايي آنهاست و برخي اصول اساسي مديريت دانش، در كاركنان و سازمان و جود دارد و آنان به مديريت دانش به عنوان عامل كليدي موفقيت سازمان مي‌نگرند. به همين دليل، سرمايه‌گذاري هنگفتي براي به‌كارگيري اين نوع مديريت، هزينه كرده‌اند.

ادامه نوشته

ساختار سازماني

ساختار سازماني چهارچوب روابط حاكم بر مشاغل، سيستم ها و فرايندهاي عملياتي و افراد و گروههايي است كــه بــراي نيل به هــدف تـلاش مي كنند ((Barney and Griffin 1992,315. آن مجموعه راههايي است كه كار را به وظايف مشخص تقسيم مي كند و هماهنگي ميان آنها را فراهم مي كند (Mintzberg 1979,2). ساختــار، توزيــع قــدرت در سازمان را نشــان مي دهد و صرفاً يك سازوكار هماهنگي نيست بلكه فرايندهاي سازماني را تحت تأثير قرار مي دهد. ساختار سازماني به الگوهاي روابط دروني سازمان، اختيــار و ارتباطات دلالت دارد (Fredrickson 1986, 282). و روابط گزارش دهي، كانالهاي ارتباط رسمي، تعيين مسؤوليت و تفويض اختيار تصميم گيري را روشن مي‌سازد (Hodge and Anthony 1991,303)

ادامه نوشته

ترویج OCB ( رفتار شهروندی سازمانی )

« مجموعه ای از رفتارهای داوطلبانه و اختیاری که بخشی از وظایف رسمی فرد نیستند ، اما با این وجود توسط وی انجام و باعث بهبود مؤثر وظایف و نقشهای سازمان می شوند 

ادامه نوشته

روش تحقيق علمي

روش تحقیق

سر فصل های مطالب  

مقدمه

·         برای شما فرصتی فراهم خواهد شد تا به سوالات خود درمورد يک مسئله به صورت علمی بيانديشيد.

• در این قسمت شما با نحوه تهیه و تدوین طرح تحقق آشنا خواهید شد.
• روش علمی برای تحقيق وانواع و ويژگی های آنرا را فراخواهيد گرفت.
• آغاز تحقيق از کجاست؟ 

ادامه نوشته

ياحق

یاحق

زندگی عرصه یکتای هنرمندی ماست

هرکسی نغمه خودخواندوازصحنه رود

صحنه پیوسته بجاست

خرم آن نغمه که مردم بسپارندبه یاد

شعری ازآقای ایمانیان(شاعرعزیزملکانی)

 

ملكانين واردير باغي باغچاسي

باغچالاردا هئيوا هولو آلچاسي

آل ياناقلي شيرين شيرين آلماسي

                  بوستانلاردا قان قيرمزي قارپيزي

                  آخلاريندا واردير ائي لي يارپيزي

واردير گئنيش داغي داشي دره سي

اوخور كهليك داغدا سونرا فره سي

ياز اولاندا چيخار ائلي تره سي

                  اوتلو سولو چاي چمني گزمه لي

                  چايلاريندا سونالاري سوزمه لي

دورد بير ياني چمنليك دير بولاغدي

دسته دسته سئيره چيخان قوناغدي

داغلار بوتون جئيران گزن اوولاغدي

                  شيكارچيلار گئدر قيشدا اوولاغا

                 گولله سسي دئيه ردي هي قولاغا

باغلاريندا چئشيت – چئشيت اوزومو

چوزه چالير سالخيملارين دوزومو

حئيران ائديب گول چيچكلر گوزومو

                 بولبول اوخور چوبانلارين ني ايله

                 قويون اوتلار داغدان گلن هي ايله

وار بازاردا كيشميش موويز بادامي

مات ايله ير گيرداكاني آدامي

يوزباشكندي وئرر بوتن سوغاني

                صادر اولار خارج لره كيميشي

                جيبلر دولو بادام ايچي يئميشي

اينسانلاري مشغول اولار ايشينه

اكينچي لر چوخ گووه نر هئشينه

حلال يئمك هامي چكر ديشينه

                 حلال حرام آرواد كيشي يوخلارلار

                 قوهوم قارداش حورمتيني ساخلارلار

صفالي دير شهريارين بولواري

اولكه لرده حورمتي وار ويقاري

مشاهيرلر اونلا قويوب قراري

                  آرام آرام باش توپراغا قويوبلار

                  بير بيرله همدم اولوب اويوبلار   

 

نیایش

پروردگارا رفتار ما را به گفتار ما وگفتار ما را به افكار ما و افكار ما رابه خواست مردم ما كه همانا رضايت خداونددر آن است نزديك و خدمت به خلق الله را برمنافع شخصي در قلب و عملمان اولي فرما.

ملکان1

سیمای شهرستان ملکان

بخش اول: خصوصيات جغرافياي و تقسيمات كشوري

موقعيت و وسعت و قلمرو شهرستان ، طول و عرض جغرافيايي، شهرستانها و استانهاي همجوار

موقع جغرافيايي: شهرستان ملكان بر اساس نقشه توپوگرافي به مقياس 1 بر 50000 در محدوده شمال غربي كشور بي مختصات 45 درجه و 55 دقيقه تا 46 ردجه و 26 دقيقه طول شرقي نسبتب به نصف النهار مبداء و بين 36 درجه و 53 دقيقه الي 37 درجه و 17 دقيقه عرض شمالي نسبت به خط استوا واقع شده است.

 

موقعيت نسبي: شهرستا ملكان محل اتصال سه استان آذربايجان شرقي و غربي و كردستان مي باشد در جانب شرقي درياچه اروميه و در 150 كيلومتري جنوب شهرستن تبريز در مسير جاده ترانزيتي تبريز ـ مياندوآب واقع شده است كه از شمال و شمال شرقي به شهرستان مراغه و از سمت شمال به شهرستان بناب و از قسمت جنوب و جنوب غربي به شهرستان مياندوآب از استان آذربايجان غربي و از سمت غرب و شمال غربي به درياچه اروميه و سرزمينهاي غربي به درياچه اروميه و سرزمينهاي شوره زار اطراف درياچه محدود مي شود و فاصله آن تا شهرستان مراغه 32 كيلومتر، بنا 22 كيلومتر و مياندوآب 22 كيلومتر با وسعتي حدود 840 كيلومتر با وسعتي حدود 840 كيلومتر مربع 2/3% مساحت كل استان را به خود اختصاص داده است.

 

چگونگي پستي و بلندي و كوهها و ارتفاعات مهم و ...:

            مطالعات پيدايش و تحول شكل ناهمواريهايت زمين يكي از مهم ترين بخشهاي جغرافيايي طبيعي به شمار مي آيد، اين قسمت از جغرافياي طبيعي را مي توان به عنوان يكي از پايه هاي اساسي كليه مسائل مربوط به جغرافيا تلقي كرد زيرا ناهمواريهاي سطح زمين عامل بسيار مهمي در ساير پديده هاي جغرافيايي از قبيل آب و هوا، پوشش گياهي، ساختمان خاك، زندگي جانوري، هيدورلوژي و يغره است و نيز در اكثر فعاليت هاي انساني از قبيل چگونگي توزيع جمعيت در نواحي مختلف و فعاليتهاي كشاورزي و صنعتي و خدماتي و ارتباطات و در بسياري از فعاليتهاي ديگر انساني است.

كل سرزمينهاي موجود در محدوده اين شهرستان را از نظر توپوگرافي مي توان به دو واحد كوهستاني يا ناهموار و واحد هموار جلگه اي تقسيم كرد. زا طرفي ديگر خود واحد كوهستاني يا ناهموار نيز از نظر ارتفاع به واحدهاي زير تقسيم مي شوند:

الف: واحدهاي كوهستاني كم ارتفاع (1800- 1500 متر ارتفاع)

ب: واحدهاي كوهستاني مرتفع (220-1800 متر ارتفاع)

در ادامه به بررسي هر كدام از نواحي فوق مي پردازيم.

 

واحدهاي كوهستاني ناهموار:

            حدود 35% از مساحت شهرستان ملكان را اراضي مرتفع با بيش از 150 متر ارتفاع فرا گرفته است كه اين واحدهاي كوهستاني نواحي شمالي و شمال شرقي و شرق اين شهرستان را اشغال كرده اند. واحدهاي كوهستاني موجود در محدوده اين شهرستان را مي توان از لحاظ موقعيت جغرافيايي به دو دسته تقسيم كرد:

كوههاي شمالي ـ كوههاي شكال شرقي و شرقي

 

كوههاي شرقي: اي كوهها از مشرق روستاي علي آباد (گوران قشلاق) شروع شده و با جهت غربي و شرقي تا رودخانه مردق چاي يا مردي چاي به طول 11 كيلومتر ادامه مي يابد. اين كوهها در زبان محلي قره قشون ناميده مي شوند. مرتفع ترين نقطه اين واحد گوداغ با ارتفاع 1584 مرت است. شيب عمومي اين منطقه بين 10 تا 30% است كه به طرف جنوب غربي و جنوب از ميزان آن كاسته مي شود اين واحد كوهستاني جزء سازنده تيز كوهه به شمار مي آيد. از نظر سنگ شناشي جنس تشكيل دهنده اين واحد كوهستاني از انواع شيل ماسه و سنگ كوارتزيتي و سنگ دوره كرتاسيه مي باشد.

 

كوههاي شمال شرقي و شرقي: اين كوهها از محدوده شمال شرقي اين شهرستان شروع و با جهت شمالي ـ جنوبي تا تپه (اله قلي) در شمال روستاي حسن آباد ليلان در جنوب شرقي اين شهرستان گسترده شده اند طول اين واحد كوهستاني حدود 29 كيلومتر بوده و شامل كوههاي ليلي داغي (2000) كوه گاوميشي (1953) اكي داغي، آغ داغ (1800)، كوه ديزج، كوه جانباز، كوه قطور بويوك، كوه قطور اجاق، قطور ياستي، محمود داغي ، بوداخان داغي، اوش باز و قراول داغي است. مرتفع ترين كوه اين شهرستان در منتهي اليه شمال شرقي اين شهرستان با ارتفاع 2153 متر در اين واحد كوهستاي بوده و جزء كوههاي شمال شرقي اين شهرستان است شيب عمومي اين واحد كوهستاني بين 5 تا 50% متغير است كه مقدار آن از شمال شرقي به جنوب غربي و از مشرق به غرب كاهش مي يابد.

در واحد كوهستاني شمال شرق و شرقي اين شهرستان از نظر سنگ شناسي رسوبات بسيار متنوعي به قرار زير ملاحظه مي گردد.

ـ سنگ آهك اوربيتولين دار به رنگ خاكستري تيره ـ دوره كرتاسه

ـ شيل، ماسه سن، عدسي هاي زغال سنگ ، دوره ژوراسيك

ـ سنگ آهك ، آهك دولوميتي چرت دار و تودهي ـ دوره ژوراسيك

ـ شيل ماسه سنگ كوارتزيتي، سنگ آهك ـ دوره كرتاسه

ـ پادگانه هاي آبرفتي قديمي و مخروط افكنه هاي بادبزني شكل ـ دوره كوارتزي

ـ سنگ آهك ، آهك دولوميتي و كي دولوميت ـ دوره پرمين

ـ توف ، ماسه سنگ، سيلتون و گنگومورا ـ دوره ميوسن

ـ سنگهاي آذرين و بطور كلي لاتريك ـ دوره ژوراسيك

 

 

واحدهاي كوهستاني كم ارتفاع (1800-1500):

            بخشي از كوههاي شمالي (قره قشون) كه قسمتي از آنها در محدوده سياسي اين شهرستان قرار دارند جزء واحدهاي كوهستاني كم ارتفاع محسوب مي شوند چار كه دامنه تغييرات ارتفاعي اين مجموعه كوهستاني از 1400 تا 1584 متر در كوه (گوداغ) در كوهستان قره قشون مي باشد.

قسمت اعظمي از كوههاي شمال شرقي و شرقي اين شهرستان را كوههاي كم ارتفاع يا با ارتفاع كمتر از 1800 متر تشكيل مي دهند اين كوههاي كم ارتفاع بيشتر از 97% مساحت كل ناهمواريهاي اين شهرستان را شامل مي شوند مهمترينهخ كوههايي كه در اين گروه قرار گرفتهاند عبارتنداز اكي داغ (1680)، كوه ديزج (1720)، جانباز داغ (1510)، كوه قطور بيوك (1620)، كوه قطر اجاق  (1504)، كوه قطور ياستي (1523)، محمود داغي (1585)

 

واحدهاي كوهستاني مرتفع (2200 ـ 1800):

            كوههاي مرتفعي كه ارتفاع آنها بين 1800 تا 2200 متر مي باشند تنها در قسمت شامل شرقي اين شهرستان قرار گرفته اند. وسعت آنها نسبت به كل ناهمواريهاي موجود اين شهرستان به كمتر از 3% مي رسد و مهمترين كوههايي كه در اين مجموعه قرار مي گيرند عبارتند از ليلي داغي با ارتفاع بين 2000 تا 2153 متر كوه گاوميش (1953) و آغ داغ (1860) متر كه همگي در قسمت شمال شرقي اين شهرستان قرار دارند كه مرتفع ترين نقطه اين شهرستان در منتهي اليه شمال شرقي اين شهرستان با ارتفاعخ 2153 متر در اين بخش واقع شده است.

 

واحدهاي هموار:

            حدود 65% از مساحت شهرستان ملكان را واحدهاي هموار باارتفاع كمتر از 1500 تشكيل مي دهند كه شامل نواحي غبري ، مركزي و جنوبي اين شهرستان مي شود. ارتفاع واحدهاي هموار بين 1284 متر كه پست ترين نقطه اين شهرستان نيز در منتهي اليه غربي آن محسوب مي شود و تا ارتفاع  1500 متر مي باشد شيب ارضي هموار در نواحي مركزي اين شهرستان بين 5 تا 15% و در نواحي غربي بين 3 تا كمتر از 1% كاهش مي يابد. لذا مي توان اذعان نمود كه شيب عمومي اين شهرستان از شمال به جنوب و از شرق به غرب كاهش مي يابد به طوري كه در نواحي غربي از جمله آروق، ملكان، سرمه لو، لكلر و تپه اسماعيل آباد به كمتر از 1% تقليل مي يابد.

از نظر زمين شناسي بخش وسيعي از اراضي هموار غربي و جنوبي بوسيله رسوبات پادگانه اي آبرفتي جوان و مخروط افكنه اي آبرفتي دوره كوارتزي پوشانده شده اند. از نظر رفولوژي اراضي هموار اين شهرستان بخشي از جلگه مياندوآب به شمار مي آيد كه در قسمت سفلاي مردي چاي ليلان و قوري چاي تشكيل يافته اند كه در مقياس كوچك مي توان اراضي هموار اين شهرستان را تحت عنوان جلگه ملكان ناميد.

 

وضعيت آب و هوايي و ميزان بارندگي در شهرستان:

            تاثير شرايط اقليمي در مقياس جهاني: به طور عمده آب و هواي شمال غرب كشور كه شهرستان ملكان نيز قسمتي از آنرا شامل مي شود تحت تاثير بادهاي آسياي مركزي (سيبري)، اقيانوس اطلس، درياي سياه ، درياي مديترانه اي و درياي مازندران قرار مي گيرد كه به طور خلاصه مي توان رژيم بارندگي هاي آنها را به شرح ذيل توضيح داد: جرايان سيبري و آسياي مركزي پس از رسيدن به درياي خزر به شعباتي تقسيم و كم اهميت ترين شعبه آن از جهت شرقي و شمال شرقي آذربايجان شرقي را تحت تاثير قرار مي دهد. اين جريانات در پائيز، بهار و زمستان ريزش بارانهاي منطقه را موجب مي گردند كه مقداري از نزولات زمستاني آن به صورت برف مي باشد. كليه جريانات شرقي و شمال شرقي در سطح استان به نام "بادمه" يا باد خزري معروفيت دارد از اين رو جريانات منطقه ارسباران حداكثر بهره را برده و به طرف پايين تر از تاثيرات آن كاسته مي شود. جريانات مديترانه و درياي سياه جهت غربي داشته و در بسياري از نقاط استان به نام گرميچ، گرميش ، آغ يل و يا باد سفيد ناميده مي شود اين جريان در فصول سرد و اوايل بهار نزولاتي را موجب

1- يكي از بادهاي محلي نام (دريا يلي) يا باد دريا خوانده مي شود كه بصورت نسيم دريا به خشكي از سمت غرب يعني از درياچه اروميه به اين منطقه وارد مي گردد. اين باد درفصل تابستان از ساعت 10 صبح تا 3 بعدازظهر بصورت نسيم دريا به خشكي و در بعد از ظهرها بصورت نسيم خشكي به دريا حركت مي نمايد.

2- باد كنجي قيران يا باد بزكش يكي ديگر از بادهاي محلي اين شهرستان است كه در برخي از اوقات سال به ويژه در فصل تابستان از جنوب و جنوب شرقي مي وزد و در اين ايام بادي سرد و خشك است. بدليل اينكه اين باد سرد باعث از بين بردن حيوانات اهلي شده به اين نام خوانده مي شود.

3- باد 10 روزه ملكان بعنوان سومين باد محلي اين شهرستان بوده و بنام خود شهرستان نيز نامگذاري شده است جهت وزش اين باد از جنوب شرقي به شمال غربي بوده و بادي است سرد و خشك كه از اوايل فروردين ماه شروع شده و در حدود 10 روز ادامه مي يابد. بنابراين در بررسي بادهاي منطقه اي ميتوان نتيجه گرفت كه بادهاي با جهت شرقي و جنوب شرقي در طول سال غلبه بيشتري دارند.

 

وضعيت پوشش گياهي جنگل و مرتع

            مراتع حوزه استحفاظي ملكان مجموعاً ميان بند و قشلاقي بوده و از نظر وضعيت توپوگرافي و آب و هوايي با نوع پوشش گياهي شامل دوقسمت عمده مي باشد :

 

1- قسمت اول در بخش شمال شرقي و جنوب شرقي ملكان واقع شده است و عمدتاً بصورت كوهستاني مي باشد از نظر بافت خاك از پايداري خوبي برخوردار هستند و داراي آب و هواي تقريباً نيمه ييلاقي مي باشد و ميزان بارندگي بطور متوسط 250 الي 361 ميليمتر با توجه به آمار ده ساله سينوپتيك مراغه متغير است و از نظر علوفه توليدي و ساير محاسبات و بررسيهاي دقيق امكان پذير نبوده است و تركيب پوشش گياهي در مناطق كوهستاني بشرح ذيل مي باشد.

1-         گون                                           6- يولاف                          11- شبدر

2-         شير گرگ - شير سگ                     7- علف جارويي                             12- آويشن

3-         جكن                                          8- نوعي گنگل                              13- كلاه ميرحسن

4-         علف پشمكي يا گندمي                   9- چيد - مرزي

5-         ارمنه - يوشان                               10- علف گندمي چمني

2- قسمت دوم مراتع در بخش غربي شهرستان واقع شده است و عمدتاً نواحي جلگه اي و مسطح بوده است و تا سواحل درياچه اروميه گسترش دارد و از جمله روستاهاي مجيدآباد و احمدآباد و خاكهاي اين منطقه در حالت كلي بغير از بعضي قسمتهاي محدود شور و قليايي است و از نظر پوشش گياهي نيز تا حدودي فقير مي باشد و گونه هاي خوش خوراك و مرغوب در اين قسمت كمتر مي باشد و با توجه به بالابودن سطح آب زيرزميني و رطوبت دائمي خاك در عمقهاي كمتر و بارندگي تاثير چنداني در افزايش پوشش گياهي و اكثراً گياهان شورپسند مي باشد و پوشش گياهي منطقه فوق بشرح ذيل است:

1-         لور، علف شور، شوران، غرت    6        قياق

2-         خار شتر   7                               سرمه صحرائي از خانواده اسفنجيان

3-         چچم چمني  8                          نوعي مرغ خرمن

4-         قندرقا - سازو 9                        ني - قميش

5-         گز

 

 

منابع آبي شهرستان

آبهاي سطح الارضي

رودها: اين شهرستان داراي دو رودخانه فصلي بنامهاي   1- رودخانه مردق (مردق چاي)

2- رودخانه ليلان چايي مي باشد كه خصوصيات هريك از رودخانهها بشرح زير مي باشد.

1- رودخانه مردق : رودخانه مردق چاي كه در منطقه به مردي معروف است با آبدهي متوسط 132ميليون متر مكعب در سال از دامنه جنوبي كوه سهند سرچشمه گرفته و در جهت جنوب جريان يافته و با اتصال شاخه هاي فرعي نظير مغانجيق چاي مسير خودرا به شهر مراغه ادامه داده و از داخل شهر ملكان گذشته و وارد درياچه اروميه مي شود مساحت حوضه آبريز رودخانه در ايستگاه ئيدرومتري قشلاق امير آباد  معادل 8/376 و در ايستگاه شيخ بابا 470 كيلومتر مربع از نظر ميزان دبي طغياني رودخانه مردق چاي جدول زير دبي هاي حداكثر

لحظهاي با دور برگشتهاي مختلف را نشان مي دهد.

 

دوره هاي برگشت (سال)
    2      5      10       20     25     50     100     200

دبي حداكثر لحظه اي مترمكعب در ثانيه :
    63      107     136      177     189      240     290     347

 

                                                        

                                                     

 

2- رودخانه ليلان چاي: يكي ديگر از رودخانه هاي ملكان ليلان چايي است كه از كوه سهند جنوبي سرچشمه ميگيرد و اين رودخانه از دو شاخه اصلي تشكيل شده يكي بنام بلوك آباد و ديگري بنام سراجو چاي كه در محلي بنام روستاي كوسه صفر به هم مي رسند و تشكيل ليلان چاي را مي دهند و سپس اين رودخانه بمست جنوب غربي حركت كرده و در روستاي اغچه ديزج شاخه هاي كوچكي هم كه از روستاهاي گل تپه آغبلاغ را دريافت كرده و پس از عبور از روستاي قوشقيه، جيغالو و شيرين كند در داخل شهر مياندواب وارد زرينه رود مي شود.

مساحت اين رودخانه در ايستگاه ليلان چاي 692 كيلومترمربع و ارتفاع متوسط آن 1771 متر و شيب متوسط آن 5/9%  و طول رودخانه 6/89 كيلومتر و محيط اين رودخانه 5/197 كيلومتر مي باشد.

چشمهها و قنوات : تعداد چشمه ها و قنوات موجود در اين شهرستان بشرح جدول صفحه بعد مي باشد:

از غلات و درختان را دارد و با توجه به منابع آبي فراوان بخصوص كانالهاي آبرساني كه آب آن از سد نوروزلوي مياندوآب تامين مي شود و همچنين رودخانه ها و چشمه ها و قنوات و چاههاي آب عميق و نيمه عميق اهميت منطقه همواره در طول تاريخ  مدنظر بوده و اين مهم برحساسيت منطقه افزوده است.

 

تعداد بخشها، شهرها، دهستانها و نقاط روستايي در سطح شهرستان:

            شهرستان ملكان داراي دو بخش مركزي و ليلان و دوشهر (ملكان و ليلان) و پنج دهستان و 84 روستا مي باشد.

 

بررسي وضعيت تقسيمات كشوري و سوابق آن

            شهرستان ملكان در گذشته بنام ملك كندي روستاي كوچكي از توابع شهرستان مراغه بوده است كه در سال 1312 از طرف دولت براي كليه دهات و بلوكها سنگ چيني شد يعني شماره گذاري گرديد و ملك كندي كندي بنام مركز دهستان گاودول از توابع شهرستان مراغه ارتقاء يافت و در سال 1332 دهستان گاودول به چهار دهستان مفروض گرديد و و در سال 1336 ملك كندي بخش گرديد و همزمان با تاسيس بخشداري، شهرداري نيز در ملكان شروع به كار نموده و اين بخش با چهار دهستان تا قبل از ارتقاء بخش بناب به شهرستان از توابع شهرستان مراغه بود كه پس از ارتقاء بناب از مراغه انتزاع و به بناب الحاق گرديد و سرانجام در سال 1374 بخش ملكان به شهرستان ارتقاء يافت.

ملکان2

خصوصيات انساني و جمعيتي

 

جمعيت شهرستان و تحولات آن از سال 1335 الي 1375

جمعيت شهري ملكان در سال 1335 - 6329 نفر بوده است

جمعيت شهري ملكان در سال 1345 - 8760 نفر بوده است

جمعيت شهرستان ملكان در سال 1355 - 58042 نفر بوده است

جمعيت شهرستان ملكان در سال 1365 - 80873 نفر بوده است

جمعيت شهرستان ملمان در سال 1375 - 94567 نفر بوده است

توضيح اينكه جمعيت كل شهرستان در سالهاي 35 و 45 معلوم نبوده و فقط جمعيت شهري درج گرديده است.

 

تركيب سني و جنسي شهرستان به تفكيك مناطق شهري و روستايي به تفكيك گروههاي بزرگ جمعيتي - خردسال - ميان سال - سالخورده

كل جمعيت شهرستان براساس سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1375 - 94567 نفر بوده كه تعداد 5594 نفر در نقاط شهري ملكان و ليلان و تعداد 68973 نفر در نقاط روستايي مي باشد از تعداد كل جمعيت شهرستان 47706 نفر مرد و 46856 نفر زن مي باشد.

لازم به ذكر است آمار و ارقام مربوط به تركيب سني جمعيت در دست نمي باشد.

 

 

بررسي وضعيت توزيع جمعيت شهرستان به تفكيك جمعيت شهري و روستايي و عشايري

            از كل جمعيت شهرستان 96567 نفر و تعداد 25594 نفر در نقاط شهري و تعداد 68973 نفر در نقاط روستايي مي باشند و لازم به ذكر است اين شهرستان فاقد جمعيت عشايري مي باشد.

 

            در نگاهي به آمار فوق مي توان گفت 06/27% جمعيت كل شهرستان ساكن در نقاط شهري و 9/72% ساكن نقاط روستايي مي باشند.

 

بررسي وضعيت اشتغال جوانان در سطح شهرستان به تفكيك شهرها و روستاها

            از كل جمعيت شاغل شهرستان 26807 نفر تعداد 1131 نفر در گروه سني 14-10 تعداد 3258 نفر در گروه سني 19-15 و تعداد 8311 نفر در گروه سني 29-20 ساله قرار دارند و قابل ذكر است آمار دقيق شاغلان جوان به تفكيك نقاط شهري و روستايي وجود ندارد.

 

ميزان جوانان شاغل و بيكار شهرستان به تفكيك شهرها و روستاها و علل آن

            ميزان اشتغال جوانان در گروه سني 29-10 ساله در پاسخ سوال قبلي ذكر گرديده است ولي از جهت بيكاري جوانان شهرستان اطلاع دقيقي در دست نمي باشد ولي به سراحت مي توان ازعان داشت كه از كل جمعيت بيكار شهرستان كه 1325 نفر ميباشند عمدتاً جوانان تشكيل ميدهند كه اكثراً داراي تحصيلات ديپلم و بالاتر مي باشند و براي انتخاب شغل در فكر استخدام در مراكز دولتي مي باشند پيشنهاد مي گردد جهت رفع مشكل بيكاري جوانان كه همواره بر تعداد آنان افزوده مي شود با ايجاد مراكز آموزش خود اشتغالي و تعاوني هاي كشاورزي و دامپروري و فراهم نمودن تسهيلات لازم براي جوانان با توجه به پتانسيلهاي بالقوه شهرستان اقدام نمود.

 

بررسي وضعيت اوقات فراغت جوانان

بررسي وضعيت امكانات و پتانسيلهاي موجود در سطح شهرستان براي گذراندن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان:

            كشوري كه بيش از 50% جمعيت آن را جوانان تشكيل مي دهند طبعاً توجه به مسايل آنان از هر نظري حياتي و از جمله مسايل مهم ملي مي باشد جوانان نيروي محركه. سازنده. مديران و سياستگزاران امروز و فردا هستند مدارس و دانشگاهها. مراكز اشتغال. آموزش و شكل دهي نسل جوان و در واقع تعيين كننده وضعيت حال و آينده و از حساسترين بخش هاي نظام مي باشند. برنامه ريزي براي تمامي دوران و ساعات جوانان و بهره گيري مناسب از نيروي آنان مهمترين موضوعي است كه ذهن مسئولان هر كشور را به خود مشغول مي كند عليرغم اين واقعيت متأسفانه سازماني كه به تمامي مسئله

 

بررسي وضعيت تاريخي شهرستان

قدمت و سابقه تاريخي و تمدن شهرستان

            ملكان "ملك كندي": ملك كندي حدود 200 سال پيش به عنوان روستاي كوچكي واقع در محدوده باغ اربابي و مسجد صحرا و حدود شرقي آن حمام قديمي و تپه اي به نام (تچان تپه) و جنوباً اراضي باير و محدود بود به قسمتي از باغات چم چال به مالكيت نصرت سلطنه و مالك آن آقايان کاظم سلطان ستار سلطان و صمدخان بود.

            و با توجه به حاصلخيزي اراضي منطقه و منابع آبي فراوان از شهرستانهاي اطراف و روستاهاي حاشيه تبريز به اين مكان مهاجرت نموده و در اين منطقه اسكان يافته اند. ملك كندي كلاً متعلق به سلطنت قاجار بوده و مالك آن نصرت سلطنه و محمدعلي شاه قاجار بود و نصرت سلطنه در سال 1320 ملك كندي را به آقاي محسني مشهور به عسگر بقال انتقال داد و در سال 1324 آقاي محسني ملك كندي را به آقايان حاج نجف مدديان و مظفرخان صدلتي انتقال داده است و آنان نيز ملك كندي را در سال 1329 به آقاي جمشيد اسفندياري انتقال دادند و اين اراضي تا پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي بدست ايشان اداره مي شده است.

            ملكان اوليه داخل قلعه اي واقع شده بود و به هنگام بروز خطر و حمله اكراد اهالي در آن پناه مي گرفته اند و يا به قلعه مراغه ميرفته اند بطوري كه در سال 1286 و 1285 براثر هجوم اكراد ياقي كه بر عليه آقاي شجاعالدوله والي مراغه قيام كرده بودند به ملك كندي وارد شده و كليه اموال و اثاثيه مردم را به غارت برده اند و مردم از خوف آنان به قلعه مراغه پناه برده بودند.

 

سيماي قديمي ملكان "ملك كندي":

            ملك كندي ابتدا به صورت ده كوچكي كه از چند خانوار در محله جبيرند و قازانلو ساكن بودند تشكيل يافته بود و سپس در اطراف حمام قديم كه فعلاً تخريب و به بازار تبديل شده است محله آببره تشكيل گرديده و به تدريج دو محله گلجه و ديزج براثر مهاجرت ساير شهرستانها به منطقه ايجاد گرديد.

            ابتدا در شهر ملك كندي خياباني وجود نداشت و مردم براي مسافرت به جاده شوسه اي در مجاورت روستاي آروق مي رفتند و به ماشين سوار مي شدند و بعد از گذشت چند سال (در سال 1318 خياباني به نام خيابان شميز به سرپرستي آقاي شميز رييس فرهنگ و دهدار منطقه ايجاد گرديد و در سال 1341همان خيابان شميز به خيابان ششم بهمن تغيير نام داد و پس از انقلاب اسلامي به نام كنوني يعني هفده شهريور نامگذاري شد و در امتداد خيابان هفده شهريور وسيله هاي نقليه بناب و مراغه و مياندوآب از اين خيابان عبور كرده و مسافران بين شهري را منتقل مي نموده اند.

            اداره بلديه در سمت چپ خيابان هفده شهريور كنوني بود و چون در داخل حياط آن گلهاي زيادي كاشته بودند و در آن زمان نسبتاً جالب توجه بوده آنجا را به نام باغ گلستان ميناميدند مسير رودخانه مردق چاي در قديم به شكل كنوني نبوده بلكه رودخانه مردق چاي در مقابل قبرستان فعلي به دو شاخه كه يكي از مقابل بانك ملي فعلي مستقيماً تا پاساژ حاج شمساله عباسي و از آنجا به طرف باغات محله گلجه و ديگري از مقابل بانك ملي به طرف محله آببره و سپس باغات محله آببره جاري ميشد و اين رودخانه زيبايي خاصي به ملك كندي داده بود و چون در اثر بروز سيل خسارات قابل توجهي به ساكنان ملك كندي وارد شد شهرداري وقت اقدام به تغيير مسير رودخانه را نموده و در حال حاضر رودخانه مردق در همان مسير جاري است.

            و از نظر مدرسه در منزل مسكوني شخصي به نام حاج ابراهيم اعتمادي تا كلاس چهارم ابتدايي داير بود و هركس كلاس چهارم را به اتمام مي رساند به شغل معلمي مي رسيد و بعد از گذشت چند سال تا كلاس ششم ابتدايي در ملك كندي  داير گرديد و اولين مدرسه دولتي ملككندي دبستان ملاباقري (هدايت سابق) و مدرسه 22 بهمن بودند.

            از مساجد قديمي ملك كندي مسجد صحرا (مسجد جامع فعلي) و مسجد قازانلو ميباشد و مسجد جامع در سال 1342 و سال 1377 تجديد بنا شده است و آثاري از قدمت آن باقي نمانده است.

            اداره فرهنگ ملك كندي در جوار مدرسه ملاباقري (هدايت سابق) بود و شامل دو اطاق و يك راهرو بوده يك اطاق به عنوان اداره و اطاق ديگر به عنوان تربيت بدني كه چند وسيله ورزشي در آن موجود بود تشكيل يافته بود.

            از آنچه ذكر شد استنباطي مي شود كه ملك كندي داراي سابقه كهني نمي باشد بطوري كه روستاهاي اطراف نظير تازه قلعه، آغجه ديزج، قلعه جوق، و ليلان نسبت به روستاي ملككندي از اهميت و مركزيت بيشتري برخوردار بودهاند و بخصوص ليلان كه داراي سابقه تاريخي بسيار كهن مي باشد كه در ذيل به اجمال در باره آن تحريري خواهد شدو لذا تاريخ شهرستان هاي همجوار را مي توان به اين منطقه انطباق داد زيرا در گذشته دور ملك كندي يا روستاهاي اطراف از اقمار شهرهاي بزرگي همچون مراغه به شمار مي رفته است.

ليلان:  ليلان يكي از بخش هاي اين شهرستان مي باشد كه با دو دهستان و 35 روستا در قسمت جنوب شرقي ملكان واقع شده است از آثار مهم آن مي توان مسجد جامع، قلعه بختك پل آجري ليلان چاي را نام برد.

مسجد جامع ليلان:

            هيئت باستان شناسان آلماني كه در مورخه 12 مه سال 1971 ميلادي از ليلان ديداري به عمل آورده اند در كتاب (باستان شناسي در ايران) ترجمه مهندس سروش حبيبي مي نويسد كه ليلان دهي است واقع در شمال شرقي مياندوآب و (جنوب شرقي ملكان) كه سه مسجد نوساز دارد در يكي از آنها كه در سال 1343 هـ . ق بنا شده است دو پايه ستون سنگي در زير شمعهاي چوبي نگهدارنده سقف پنهان شده است ولي با اين همه مي توان تشخيص داد كه اينها پايه ستون هاي قديمي بودند كه در اينجا دوباره بكار رفته اند و لازم به ذكر است اين مسجد از آن زمان تاكنون بيش از سه بار تجديد بنا گرديده است و آثاري از قدمت آن در حال حاضر وجود ندارد.

قلعه بختك و قدمت تاريخي آن:

            قلعه بختاك منطقه اي است در قسمت غربي شهر ليلان امروزي كه در مبداء ورودي ليلان از سمت غرب واقع شده است كه تلي از خاك هاي جمع شده توسط زلزلههايي كه در زمان هاي بسيار قديم در آنجا اتفاق افتاده است مي باشد قلعه فوق محلي است به شكل تقريباً بيضي كه مساحتي در حدود 100 هكتار دارد كه به علت عدم وجود شواهد زنده و يا نوشتههاي صريح و روشن بدرستي نمي توان قدمت تاريخي قلعه و حتي ليلان را تعيين نمود ولي براساس قيلي كه از جاده ابريشم تهيه شده بود و همينطور براساس داستان ها و خرابه هاي كاروانسرا مي توان گفت كه جاده ابريشم از ليلان مي گذشته و دليل اينكه امروزه ما ليلان را كوچك ميبينيم اتفاق افتادن زلزله هاي متعدد و همچنين در بنبست قرار گرفتن ليلان و عدم وجود امكانات رفاهي و... مي باشدگويا ليلان قبلاً در درون قلعه اي محصور بوده كه هم اكنون از ديوارهاي آن قلعه تپه نماهايي بيش مشاهده نمي شود كه براثر زلزله دستكاريهاي بيشتر به وسيله مردم ليلان بدين شكل افتاد است.

            شهر شيز شهري است كه در منابع و مآخذ رومي "تبار مانيس" خوانده شده است كه مورخين اسلامي مقر حكومت آذربايجان را شيز مي دانند كه در اين آتشكده آذرگشب قرار داشت و اين آتشكده نزد سلاطين ساماني بسيار مقدس بود.

 

            از آنچه گفته شد مشخص مي شود كه قلعه بختاك در ويرانه هاي ليلان مي باشد و اكنون اداره ميراث فرهنگي آن منطقه را قرق نموده و كسي حق تغيير و تحول و يا ساخت و ساز در آن منطقه را ندارد البته قبل از قرق غرق نمودن منطقه توسط ميراث فرهنگي افراد سودجوئي اقدام به حفاري در محل نموده و بعضي از اهالي نيز به هنگام خاكبرداري اشياي ارزشمندي از محل پيدا نموده اند كه اطلاع دقيقي از چگونگي امر در دست نمي باشد.

 

            در اطراف قلعه بختاك ليلان تپه هاي باستاني زيادي وجود دارد كه كارشناسان ميراث فرهنگي تعداد آنها را نزديك به 30 تپه در اطراف قلعه مي دانند كه از نظر باستان شناسي از اهميت فوق العاده اي برخوردارند و اكثر آنها را از نظر تاريخي به هزاره هاي سوم و چهارم قبل از ميلاد مربوط مي دانند البته بعضي از آنها در اثر خاكبرداري كشاورزان و تسطيح اراضي بدست مردم در طول سالهاي اخير تخريب شده است و آنهايي كه باقي مانده اند به ترتيب اولويت و اهميت تاريخي به شرح ذيل مي باشند:

11- تپه پاشائي12- باشماخچي تپه13- تپه جيغالو14- تپه ميرزا       6- تپه اخگري7- تپه قيرستان آبي8- تپه چوپانزاده9- تپه زينال10- اوزون تپه      1- تپه چيمن2- تپه الله قلي3- تپه قره تپه4- تپه كربلائي علي5- تپه رفيعي

 

نقشه پيوستي صفحه بعد نشان دهنده موقعيت كنوني ليلان و قلعه بختاك و تپه هاي باستاني اطراف آن مي باشد.

 

پل آجري ليلان چاي

 

            يكي ديگر از آثار باستاني شهر ليلان پل آجري (قرمزي كورپي) مي باشد كه تحت حمايت و سرپرستي اداره ميراث فرهنگي مراغه قرار دارد اين پل كه در ناحيه شهر ليلان بر روي لايلان چاي واقع شده است روستاهاي جنوبي ليلان مانند فتح اله كندي، محسن آباد، قره گل، تورچي و ... را به شهر ليلان وصل مي كند پل آجري نيز مانند قلعه بختاك تاريخ ساخت صريح و روشني ندارد ولي بنا به اظهار افراد مسن و بعضي از كارشناسان ميراث فرهنگي قدمت آن به دوره ساسانيان و بلكه به دوره اشكانيان مي رسد و بعضي از كارشناسان ميراث فرهنگي آنرا از دوره صفويه مي دانند كه احتمال قويتري نسبت به ساير نظرات دارد.

 

            اين پل بدليل قدمت تاريخي اش تقريباً تخريب شده بود و تنها سه دهنه از دهانه هاي آن باقي مانده بود كه جهت جلوگيري از تخريب كامل آن دهانه هاي باقي مانده در سال 1372 با همكاري و كمكهاي اهالي و نظارت و كمك ميراث فرهنگي و دهدار وقت دوباره بازسازي و تعمير شد.

 

بخش پنجم : خصوصيات فرهنگي

بررسي وضعيت زبان و ادبيات موجود شهرستان (گويشهاي محلي، شعر و ادب و ...(

 

            زبان مردم اين شهرستان تركي آذري مي باشد و گويش اين منطقه همانند ديگر هموطنان عزيز در استان مي باشد و تنها روستائي كه لهجه اش با ساير نقاط شهرستان فرق دارد روستاي قوريجان است و بيشتر به لهجه اهالي شهرستان بناب شباهت دارد بگونه اي كه بهنگام صحبت كردن معلوم مي شود كه ساكن روستاي فوق است.

 

بررسي باورهاي مشترك مردم شهرستان

 

            مذهب : تمامي مردم اين شهرستان مسلمان و داراي مذهب شيعه دوازده امامي مي باشند و عده معدودي بعنوان مهاجر از اهل تسنن در منطقه و كارخانجات و مرغداريها سكونت دارند.

 

            اعتقادات: بعضي از اعتقادات و آداب و رسوم اين منطقه نيز همانند بسياري از مردم آذري شبيه به آداب و رسول پيش از اسلام كه اينك بعنوان (دين و آئين شاهان) مورد توجه محققان است مي باشد و اين آيين مانند همه آيين هاي نخستين بشر روي اصل طبيعت پرستي و احترام و ستايش حيوانات و مظاهر سودرسان طبيعت بنياد نهاده شده است.

 

            پس از اسلام آداب و رسوم اين آيين خواه و ناخواه جاي خود را به آيين ها و رسوم اسلامي داد اما بسياري از مظاهر و نشانه هاي خود را در جامعه كنوني نگه داشته است.

ترانه هاي بومي آذري كه بطور عموم به آنها "قوشما" اطلاق مي شود مانند ترانه هاي عاميانه ديگر مهم از طبيعت ملموس و عاري از تكلف و تصنع سينه به سينه و نسل به نسل به يادگار مانده است كه تعيين كننده زبان، فرهنگ، فوركلوريك، باورها و ارزشهاي مردم آذري در اين شهرستان مي باشد و اهالي اين منطقه ضمن قبول تمامي آداب و رسوم و شرايح اسلامي در كنار آن آداب و رسوم قديمي خود را نيز حفظ كرده است.

 

بخش ششم : خصوصيات اقتصادي

بررسي وضعيت اقتصادي شهرستان

 

            بخش كشاورزي: شهرستان ملكان از ظرفيت و پتانسيل بالاي كشاورزي برخوردار است بطوريكه از مجموع شاغلان 10 ساله و بالاتر شهرستان (26807 نفر) حدود 11414 نفر در بخش كشاورزي فعاليت مي كنند در واقع 5/42 درصد كل اشتغالات منطقه را اين بخش تشكيل مي دهد كه در مقايسه با متوسط استاني رقمي بالاتر و چشمگير است. كل اراضي كشاورزي شهرستان 49665 هكتار مي باشد كه 14% آن آبي و 1% آيش آبي و 3/47% ديم كاري و 4% آيش ديم و 6/7% علوفه آبي و تقريباً 20% كل اراضي را درختان ميوه مثمر به خود اختصاص داده اند.

 

جدول زير نشان دهنده توزيع اراضي كشاورزي شهرستان در سال زراعي 75-74 برحسب هكتار و تن مي باشد.

اراضي زيركشت شهرستان ملكان

آبي     آيش آبي     ديم     آيش ديم     علوفه آبي    

علوفه ديم
    درختان مثمر     درختان غيرمثمر     جمع اراضي     جمع توليدات
202674     49665     203     9937     0      3810     2000     23519     500     6996

                                                               

                                           

 

            بخش صنعت : از مجموع 70410 نفر جمعيت 10 ساله و بالاتر 28132 نفر در شهرستان جمعيت فعال هستند (شاغل، بيكار و جوياي كار) كه 5/39% كل جمعيت 10 ساله و بالاتر را تشكيل مي دهد كه از اين تعداد 26807 نفر جمعيت شاغل هستند كه 3/95% كل جمعيت فعال را به خود اختصاص داده است براساس گروههاي در بخش صنعت از مجموع 26807 نفر نيروي شاغل 6075 نفر را به خود اختصاص داده است كه 26% كل نيروي كار مي باشد كه بعد از شاغلين بخش كشاورزي پتانسيل بالايي دارد.

 

            براساس بررسيهاي بعمل آمده در شهرستان ملكان مجموعاً 67 مورد واحد توليدي صنعتي تحت پوشش اداره كل صنايع موجود مي باشد كه از اين تعداد 22 واحد آن داراي جواز معتبر و 4 واحد آن واحد فعال داراي پروانه تاسيس مي باشند و 15 مورد داراي پروانه بهره برداري است و بقيه يعني 26 واحد داراي جواز تاسيس غيرمعتبر هستند و قابل ذكر است از مجموع 15 واحد صنعتي - توليدي فعال تحت پوشش اداره كل صنايع 7 واحد آن در گروه صنايع غذايي و 6 واحد آن در مجموعه صنايع سلولزي (چوب) و 2 واحد آن در زمينه صنايع توليد ماشين آلات و ابزار كشاورزي قرار مي گيرد و از مجموعه 15 واحد توليدي فعال صنعتي 3 واحد در روستاها و بقيه در داخل مركز شهرستان استقرار يافته اند و مجموع كاركنان اين واحدها 91 نفر مي باشد كه 71 نفر آنها در صنايع غذايي و 10 نفر در صنايع سلولزي و 10 نفر مابقي در صنايع توليد ابزارهاي كشاورزي فعاليت دارند.

از مجموع 64 واحد فعال صنعتي و توليدي تحت پوشش صنايع روستائي شهرستان 17 واحد داراي مجوز تاسيس و به بهره برداري رسيده است كه از اين تعداد 14 واحد مربوط به صنايع غذايي و فلزي است 1 مورد صنايع سلولزي و 2 مورد نساجي و كاني غيرفلزي و 47 واحد ديگر داراي كارت شناسائي است كه تعداد كاركنان اين واحدها كمتر است كه از اين تعداد جوشكاران، نجاران و بلوك زنان فعاليت چشمگيرتري دارند درميان صنايع روستائي در حال فعاليت سبزه پاك كني (1500 تن)، آردسازي (3700 تن) و پنيرسازي (143تن) از ضريب فعاليت بالائي برخوردار است.

تجارت و خدمات: از كل جمعيت شاغل شهرستان 26807 نفر تعداد 10039 نفر در بخش تجارت و خدمات فعاليت دارند كه از اين تعداد 72 نفر در بخش برق و گاز و آب و تعداد 3240 نفر در بخش ساختماني و تعداد 2479 نفر در بخش فروش وسائط نقليه موتوري و تعميرات و فروش سوخت و تعداد 80 نفر در بخش هتل و رستوران داري و تعداد 1405 نفر در بخش حمل و نقل و تعداد 92 نفر در بخش واسطه گري هاي مالي و 867 نفر در اداره امور عمومي و دفاع و تامين اجتماعي و تعداد 1123 نفر در بخش آموزش و تعداد 202 نفر در بخش بهداشت و مددكاري اجتماعي و تعداد 177 نفر در بخش فاضلاب و دفع زباله و بهداشت محيط و تعداد 217 نفر در بخش سازمانها و هيئت هاي برون مرزي فعاليت مي نمايند

آذربایجان

در زمان او ز غیرت میزند بر چشم و رو
                                              آب مصر و باد چین را خاک آذربایجان

آذربايجان، نامى پرآوازه در تاريخ ايران است. اسناد و منابع بسيار تاريخى و كهن از سنگ نبشته هاى به جا مانده گرفته تا اوستا و تورات و كتابهاى مورخان يونان باستان مانند هرودوت و گزنفون و استرابون و ديگر تاريخ نويسان و پژوهندگان، همگى بر اين نكته اتفاق نظر دارند كه مردم ماد ( آذربايجان) در تبار و هويت ملى و فرهنگى و تاريخى، زبان و دين و عادات و رسوم با ديگر اقوام ايرانى يگانه اند. دركتـاب بندهش (اوستا)- اين كهن ترين سند- آمده است كه آذربايجان را در زمان زرتشت (ايرانويچ) مى گفتند و زرتشت از زادگاه خود آذربايجان يا ايرانويچ به شيوه پيامبران مهاجرت كرد و جهت ترويج دين خود به خوارزم رفت. نام ديگر آذربايجان، «آذرگشسب» بود كه از نام آتشكده مقدس آذرگشسب در شهر «شيز» يـا «تخت سليمان» گرفته شده است. از سه نام باستانى آذربايجان يعنى ايرانويچ، آذرگشسب و ماد كوچك كه بگذريم به آخرين نام ماندگار آن يعنى « آتورپاتگان» مى رسيم. ريشه نام آذربايجان يا آتورپاتگان از «آتروپاتن»، «آتروپات» و «آذرپات» يعنى پاسدار آتش است. آتروپاتن لقب هر يك از سه ساتراپ (استاندار) هخامنشى اين ايالت بود، زيرا آذربايجان جايگاه بزرگ ترين و مقدس ترين آتش ايزد افروخته به نام آذرگشسب بود كه در دوجاى معروف قرار داشت يكى در باكو و ديگرى در شيز مراغه (تخت سليمان).

استان آذربايجان شرقى با مساحتى برابر ۴۵۴۸۱ كيلومتر مربع حدود ۸/۲ درصد مساحت كل كشور را داراست و از لحاظ وسعت دربين استانهاى كشور در رتبه دهم قرار دارد. بر اساس آخرين تقسيمات كشورى اين استان داراى ۱۹ شهرستان، ۴۱ بخش، ۱۳۹ دهستان و۵۳ شهر است، كه در بين استانهاى كشور از لحاظ تعداد شهرستان در رتبه دوم واز لحاظ تعداد بخش، دهستان و شهر دررتبه چهارم قرار دارد. آذربايجان شرقى در شمال غربى ايران بين مدارات ۳۶º/۴۵′ و ۳۹º/۲۶′ عرض شمالى و نصف النهارات ۴۵º/۵′ و ۴۸º/۲۲′ طول شرقى قرار دارد. آذر بايجان شرقى در شمال درطول ۲۰۰ كيلومتر با جمهورى آذر بايجان و ۳۵كيلومتر با جمهورى ارمنستان هم مرز مى باشد كه توسط رود مرزى ارس از آنها جدا مى شود. در حال حاضر روابط همجوارى باجمهورى آذربايجان از محورهاى جلفا وخداآفرين و با ارمنستان از طريق دوزال انجام مى گيرد، كه در اين ميان محور جلفا از اهميت استراتژيك خاصى بر خورداراست. آذر بايجان شرقى در غرب وجنوب غربى خود در طول ۴۲۰ كيلومتر با آذربايجان غربى هم مرز مى باشد. وحدت قومى وفرهنگى وجغرافيايى وپيوستگى هاى اقتصادى سبب شده است كه اين استان بيشترين سهم را در همجوارى داشته باشد. اين روابط از طريق ۵ محور مرند ـ بازرگان، مرند ـ خوى، شبستر ـ سلماس، ملکان ـ مياندوآب ومحور درياچه اروميه انجام مى گيرد.

آذربايجان در گذر زمان تاريخ باستانى آذربايجان با تاريخ قوم ماد درآميخته است.قوم ماد پس از مهاجرت به ايران به تدريج قسمت هاى غربى ايران از جمله آذربايجان را تصرف كرد و در آنجا ساكن شد. بعد از تاسيس دولت ماد، سرزمين آذربايجان به ماد كوچك، درمقابل ماد بزرگ كه شامل مناطق همدان و رى و اصفهان بود، معروف شد. به عبارت ديگر ولاياتى كه در قرون اوليه اسلامى به ناحيه جبال و بعدها به عراق عجم معروف بودند ر ادر بر مى گرفت. بعد از غلبه اسكندر مقدونى بر ايران، سردارى به نام آتورپارت در آذربايجان ظهور كرد و از اشغال آنجا توسط يونانيان جلوگيرى نمود.از آن به بعد اين سرزمين به نام آتورپاتگان معروف شد، آتورپات به پادشاهى رسيد و آن ناحيه را مستقل اعلام كرد. در دوره حكومت سلوكى ها، ناحيه آتورپاتگان همچنان مستقل ماند و يونانيان و جانشينان اسكندر نتوانستندآداب و رسوم و تمدن خود را درآن محل اشاعه دهند.آذربايجان در اين زمان پناهگاه زرتشتيان و تكيه گاهى در مقابل هجوم يونانيان شد. حكومت جانشينان آتوپارت در آذربايجان در زمان اشكانيان نيز ادامه يافت و اين منطقه توانست كماكان استقلال خود را حفظ كند.سرانجام اردشير بابكان مؤسس سلسله ساسانى بر حكمرانان آذربايجان استيلا يافت و مرزبانى به حكومت آنجا گماشت. در دوره ساسانى معمولاً يكى از مرزبانان را به حكومت آذربايجان مى گماردند. از اين رو در اواخر اين دوره حكومت آذربايجان در دست خاندان «فرخ هرمزد» بود و پايتخت آن «شيز» نام داشت. پس از فتح آذربايجان به دست اعراب، قبايل مختلف عرب از بصره ،كوفه، شام و يمن براى سكونت به آنجا روى آوردند و با خريد زمين هاى وسيع، كشاورزى را گسترش دادند و افراد بومى را رعيت خود كردند و براى حفظ املاك خود حصارهايى به صورت قلعه دور آنها كشيدند. در سال ۱۹۸ ه.ق كه مامون هنوز در خراسان به سر مى برد و حسن بن سهل را به عراق فرستاده بود، عده اى از امراى عرب در آذربايجان دعوى استقلال داشتند. در اين زمان بابك خرمدين از سرداران معروف آذربايجان از ضعف خلافت استفاده كرد و قسمت هاى مهمى از شمال شرقى آذربايجان را در اختيار گرفت. پس از قيام بابك و در نبيجه مبارزات او سلطه دستگاه خلافت بر آذربايجان ضعيف شد. سلسله هاى ايرانى بعد از اسلام مانند طاهريان، صفاريان، سامانيان و غزنويان كه از شرق ايران برخاستند و حكومت هاى مستقلى تشكيل دادند، هيچ گاه نتوانستند قملرو خود را به آذربايجان برسانند.

مرکزاستان:

تبریز

شهرستانها:

آذرشهر ـ اسکو ـ اهر ـ بستان‌آباد ـ بناب ـ تبریز ـ جلفا ـ چاراویماق ـ سراب ـ شبسترـ عجب‌شیر ـ کلیبر ـ مراغه ـ مرند ـ ملکان ـ میانه ـ ورزقان ـ هریس ـ هشترود.

شهرها:

آبش‌احمد ـ آذرشهر ـ اسکو ـ آقکند ـ اهر ـ ایلخچی ـ باروق ـ باسمنج ـ بخشایش ـ بستان‌آباد ـ بناب ـ تبریز ـ ترکمانچای ـ تسوج ـ تیکمه‌داش ـ جلفا ـ خاروانا ـ خامنه ـ خانمرود ـ خراجو ـ خسروشهر ـ خمارلو ـ خواجه ـ دوزدوزان ـ زرنق ـ زنوز ـ سراب - سردرود ـ سیس ـ سیه‌رود ـ شبستر ـ شربیان ـ شرفخانه ـ شندآباد ـ صوفیان ـ عجب‌شیر ـ قره‌آغاج ـ کشک‌سرای ـکلوانق ـ کلیبر ـ کوزه‌کنان ـ گوگان ـ لیلان ـ مراغه ـ مرند ـ ملکان ـ ممقان ـ مهربان ـ میانه ـ نظر کهریزی ـ وایقان ـ ورزقان ـ هادی‌شهر ـ هریس ـ هشترود ـ هوراند ـ یامچی ـ ینگجه.

نقاط دیدنی:

ارگ علی‌شاه ـ آسیاب خرابه ـ بازار تبریز ـ پل خداآفرین ـ خانه مشروطیت ـ قلعه بابکــ ـ رصدخانه مراغه ـ ائل گلی ـ شهرداری تبریز ـ قلعه ضحاک ـ کلیسای سن ـاستپانوس ـ روستای کندوان ـ مسجد کبود ـ مسجد مهرآباد ـ مقبرةالشعرا ـ موزه آذربایجان ـ موزه سنجش 

ایران

جمهوری اسلامی ایران

پرچم	نشان ملی ایران

شعار ملی: استقلال آزادی جمهوری اسلامی

سرود ملی: سرود جمهوری اسلامی ایران

پایتخت
 - مختصات جغرافیایی

تهران

35°41′ N 51°25′ E

بزرگ‌ترین شهر

تهران

زبان رسمی

زبان فارسی

نوع حکومت

• رهبر
• رئیس جمهور

جمهوری اسلامی
سیدعلی حسینی خامنه‌ای
حسن روحاني

انقلاب اسلامی
 اعلام پیروزی انقلاب
 روز جمهوری اسلامی

برکناری محمدرضا پهلوی
۲۲ بهمن ۱۳۵۷
۱۲ فروردین ۱۳۵۸

مساحت
 - کل
 
 - آبها (%)

 
‪۱٬۶۴۸٬۱۹۵ km² ‫(۱۷ام)

۰٫۷

جمعیت
 - براورد ۱۳۸۵
 - تراکم جمعیت

 
‪۷۰٬۴۷۲٬۸۴۶ ‫(۱۸ام)
‪۴۲٫۸/km² ‫(۱۵۷ام)

تولید ناخالص داخلی
(برابری قدرت خرید)
 - کل
 - سرانه

براورد ۲۰۰۵

۶۱۰٫۴ میلیارد دلار (۱۹ام)
۸٬۹۰۰ دلار (۶۹ام)

شاخص توسعه انسانی (۲۰۰۴)

۰٫۷۴۶ (۹۶ام) – متوسط

واحد پول

ریال ایران (‏IRR)

منطقه زمانی
 - در تابستان (DST)

(UTC+3.30)

(UTC+4.30)

کد بین‌المللی خودرو

IR

دامنه اینترنتی

.ir

گفتاراندرآفرینش عالم

گفتاراندرآفرینش عالم

ســـرمـــايـــه ي گـــوهـــران از نـــخـــســـت		از آغــــاز بــــايــــد كـــــه دانـــــي درســـــت
بــــدان تــــا تـــــوانـــــايـــــي آرد پـــــديـــــد		كــه يــزدان ز نــاچــيــز چـــيـــز آفـــريـــد
بــــرآورده بــــي رنــــج و بــــي روزگـــــار		ســـرمـــايـــه ي گـــوهـــران ايـــن چـــهــــار
مـــيـــان آب و بـــاد از بـــر تـــيـــره خـــاك		يـــكـــي آتـــشـــي بــــرشــــده تــــابــــنــــاك
ز گــرمــيــش پــس خــشــگــي آمــد پـــديـــد		نـخـسـتـيـن كـه آتــش بــه جــنــبــش دمــيــد
ز ســـردي هــــمــــان بــــاز تــــري فــــزود		وز آن پـــــس ز آرام ســـــردي نــــــمــــــود
ز بـــهـــر ســـپـــنـــجـــي ســـراي آمـــدنــــد		چــو ايــن چــار گــوهــر بــه جــاي آمــدنــد
شــگــفــتـــي نـــمـــايـــنـــده ي نـــو بـــه نـــو		پـــديـــد آمـــد ايـــن گـــنــــبــــد تــــيــــزرو
گـــرفـــتـــنـــد هـــر يـــك ســـزاوار جـــاي		ابــــر ده و دو هــــفــــت شــــد كــــدخــــداي
بــبــخــشــيــد دانــا چــنــان چــون ســـزيـــد		در بــــخــــشـــــش و دادن آمـــــد پـــــديـــــد
بــجــنــبــيــد چــون كــار پــيــوســتــه شـــد		فــلــك هــا يــك انــدر دگــر بــســتــه شـــد
زمــيــن شـــد بـــه كـــردار روشـــن چـــراغ		چـو دريـا و چـون كـوه و چـون دشـت و راغ
ســر رســتـــنـــي ســـوي بـــالـــا كـــشـــيـــد		بـــبـــالـــيـــد كــــوه آب هــــا بــــردمــــيــــد
يــكــي مــركـــزي تـــيـــره بـــود و ســـيـــاه		زمـــيـــن را بـــلـــنـــدي نـــبـــد جـــايـــگــــاه
بــه خـــاك انـــدرون روشـــنـــايـــي فـــزود		ســتــاره بـــرو بـــر شـــگـــفـــتـــي نـــمـــود
هـــمـــي گـــشـــت گـــرد زمـــيـــن آفـــتـــاب		هـــمـــي بـــرشـــد آتـــش فـــرود آمــــد آب
بـه زيــر انــدر آمــد ســرانــشــان ز بــخــت		گــيــا رســـت بـــا چـــنـــد گـــونـــه درخـــت
نــپــويــد چــو پــويــنــدگــان هــر ســـويـــي		بـــبـــالـــد نـــدارد جـــز ايـــن نـــيـــرويــــي
هــمــه رســتــنــي زيــر خـــويـــش آوريـــد		وز آن پــس چــو جــنــبــنــده آمـــد پـــديـــد
وز آن زنـــدگـــي كـــام جــــويــــد هــــمــــي		خـــور و خـــواب و آرام جـــويـــد هـــمــــي
ز خــــاك و ز خــــاشــــاك تــــن پـــــرورد		نـــه گـــويـــا زبـــان و نـــه جـــويـــا خــــرد
نـــخـــواهـــد ازو بـــنـــدگــــي كــــردگــــار		نـــدانـــد بـــد و نـــيـــك و فـــرجـــام كـــار
ازيـــرا نـــكـــرد ايـــچ پـــنـــهــــان هــــنــــر		چـــــو دانـــــا تـــــوانـــــا بــــــد و دادگــــــر